Động thái phá giá đồng Nhân dân tệ (NDT) đã mang đến một hiệu ứng domino, kéo theo sự giảm giá của một số đồng tiền châu Á như Việt Nam, Indonesia, Thái Lan…. Trong cuộc chiến tỷ giá này, xuất khẩu hàng hóa nói chung và thủy sản nói riêng của Việt Nam sẽ gặp nhiều bất lợi, nhất là thời điểm từ nay đến cuối năm.

Đồng nhân dân tệ phá giá: khơi mào cuộc chạy đua trên thị trường thủy sản

Ngay sau khi Trung Quốc phá giá đồng NDT trong 3 ngày từ 11/08-13/08, đồng tiền của một số đối thủ cạnh tranh trong thị trường thủy sản như Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia…cũng đã có những động thái giảm giá tương tự,  nhưng với mức độ ít hơn.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản của các doanh nghiệp Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 3 tỷ USD, giảm 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Mặc dù các chuyên gia vẫn kì vọng về việc xuất khẩu thủy sản sẽ tăng trở lại trong nửa cuối năm nhưng với những diễn biến mới trên thị trường tài chính, ngành thủy sản sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong nửa cuối năm 2015.Đối với ngành thủy sản, việc phá giá đồng tiền giữa các đối thủ cạnh tranh sẽ dẫn tới một cuộc chạy đua về giá. Điều này sẽ gây ra bất lợi cho phía các doanh nghiệp Việt Nam do mức phá giá của tiền Đồng đang thấp hơn so với những đối thủ cạnh tranh trên thị trường thế giới. Tính từ thời điểm đầu năm 2015 đến trước khi đồng Nhân dân tệ phá giá, đồng tiền của một số đối thủ cạnh tranh trong ngành thủy sản như Thái Lan, Indonesia hay Thái Lan cũng đã phá giá khá mạnh.

Hiện nay NHNN vẫn chưa thay đổi tỷ giá chính thức mà chỉ mới nới rộng biên độ từ ±1% lên ±2% và vẫn đang tiếp tục theo dõi những động thái mới từ thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên nếu NHNN vẫn kiên quyết giữ vững tỷ giá từ nay cho đến cuối năm thì ngành thủy sản sẽ gặp khá nhiều bất lợi.

Tỷ giá tham chiếu đồng nội tệ so với đồng USD của một số đối thủ cạnh tranh trong ngành thủy sản (số đồng nội tệ đổi lấy 1 USD)

 

Trung Quốc

Việt Nam

Ấn Độ

Thái Lan

Indonesia

Malaysia

01-Jan

6.2077

21,392

63.355

32.95

12,545

3.4965

10-Aug

6.2097

21,823

63.8713

35.09

13,551

3.9365

11-Aug

6.325

21,828

64.205

35.348

13,607

3.9735

12-Aug

6.3858

22,030

64.8138

35.295

13,800

4.0275

13-Aug

6.3982

22,092

65.105

35.156

13,768

4.0107

14-Aug

6.3912

22,103

65.0075

35.216

13,787

4.0805

Tỷ giá ngày 14/08 so với ngày 10/08, %

2.92

1.28

1.78

0.36

1.74

3.66

Tỷ giá ngày 10/08 so với ngày 01/01, %

0.03

2.01

0.81

6.49

8.02

12.58

Nguồn: Bloomberg

Thương mại Việt-Trung: Cá tra gặp khó

Kể từ đầu năm đến nay, xuất khẩu theo đường tiểu ngạch sang Trung Quốc đã bị hạn chế khá nhiều, khiến các thương lái gặp khó khăn. Tuy nhiên xuất khẩu các mặt hàng thủy sản, đặc biệt là cá tra sang thị trường Trung Quốc vẫn tăng lên đáng kể. Trong 6 tháng đầu năm nay, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu cá tra từ Việt Nam lớn thứ hai với kim ngạch xuất khẩu đạt trên 70 triệu USD.

Tuy nhiên với động thái phá giá đồng NDT trong những ngày gần đây của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC), các nhà xuất khẩu cá tra sẽ gặp khá nhiều bất lợi.

Đầu tiên, giá xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc trong nửa cuối năm sẽ giảm. Theo một số nguồn tin từ doanh nghiệp trong nước, hiện các doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu thương lượng lại giá thu mua đối với những đơn hàng đã kí kết trước đây (theo đường chính ngạch). Trong khi đó, đối với các đơn hàng xuất đi theo đường tiểu ngạch, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang tiến hành thương lượng lại để có được mức giá hợp lý hơn.[1]

Tiếp theo, giá các sản phẩm thay thế cho cá tra như cá rô phi cũng sẽ giảm, qua đó gây áp lực lên nhu cầu đối với mặt hàng cá tra Việt Nam. Trong vài năm trở lại đây, cá rô phi đang dần trở thành một mặt hàng cạnh tranh với vị thế độc quyền của cá tra Việt Nam. Trung Quốc đang là thị trường cung cấp cá rô phi lớn nhất trên thế giới, do vậy ngành cá tra Việt Nam sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các doanh nghiệp Trung Quốc. Với lợi thế về đồng tiền yếu, giá cá rô phi từ Trung Quốc sẽ giảm, từ đó tác động đến thị trường cá tra trong nước.

Thị trường tôm: Triển vọng suy giảm

Theo số liệu thống kê của cơ quan khí quyển và đại dương quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), lượng tôm đông lạnh nhập khẩu 5 tháng đầu năm 2015 của Mỹ đạt 219.875 tấn, tăng 6,82% so với năm 2014. Indonesia xuất khẩu sang Mỹ lớn nhất đạt 49.177 tấn. Tiếp theo là Ấn Độ; Ecuador với lượng đạt 43.616 tấn; 36.517 tấn, Việt Nam xếp thứ 5 với khoảng trên 17 nghìn tấn. Tuy nhiên Hiệp hội Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết xuất khẩu tôm sang Mỹ đã giảm 40% trong nửa đầu năm 2015, xuống mức 638 triệu USD.

Với động thái phá giá đồng nội tệ mới đây của các đối thủ cạnh tranh, sản phẩm tôm của VN sẽ rơi vào thế bất lợi. Giá tôm xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã giảm từ 1,5-2 USD/kg trong năm nay và giá thu mua tôm nguyên liệu của các doanh nghiệp trong nước cũng đã giảm xuống, tuy nhiên giá xuất khẩu vẫn đang cao hơn từ 1,5 đến 2 USD so với các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan.

Hậu quả rõ ràng ngay trước mắt đó là việc giá tôm xuất khẩu của Việt Nam sẽ trở nên đắt đỏ một cách tương đối so với các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ, Indonesia[2]. Tuy nhiên trong khoảng thời gian từ nay đến cuối năm, Việt Nam vẫn sẽ có được những lợi thế nhất định về thị trường sau khi mùa vụ tôm tại Ấn Độ đã kết thúc và dịch bệnh hoành hành tại các Ecuador, Thái Lan khiến nguồn cung tôm tại đây giảm sút. Bên cạnh đó, nhu cầu tôm tại thị trường Mỹ trong nửa cuối năm thường cao hơn do chuẩn bị vào mùa Noel và tết Dương lịch. Như vậy, vấn đề tỷ giá có thể sẽ không tác động quá mạnh tới các nhà xuất khẩu tôm của Việt Nam trong nửa cuối năm 2015.

Triển vọng ngành thủy sản

Cuộc chiến về giá trong xuất khẩu thủy sản vẫn chỉ là câu chuyện trước mắt.Về lâu dài, ngành thủy sản Việt Nam cần dựa vào những lợi thế về thương mại và chất lượng các sản phẩm thủy sản để có thể cạnh tranh trên thị trường thế giới. Trong những năm tiếp theo, các doanh nghiệp thủy sản sẽ được hưởng lợi sau khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á Âu (EEU) và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA) chính thức có hiệu lực[3]. Tuy nhiên ngành thủy sản cần có sự kiểm soát về chất lượng sản phẩm, nhất là đối với các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật…



[1] Các đơn hàng theo đường chính ngạch được tính theo đồng USD, trong khi các đơn hàng tiểu ngạch tính theo đồng NDT. Do đó, đối với các đơn hàng tiểu ngạch, doanh nghiệp Việt Nam đang bị thua thiệt về giá. Ngược lại, đối với các đơn hàng thủy sản theo đường chính ngạch, đối tượng chịu thiệt là các doanh nghiệp Trung Quốc.

[2] Riêng đối với Thái Lan, khi sản lượng chưa đáp ứng được nhu cầu chế biến và phải nhập khẩu tôm nguyên liệu từ Ấn Độ thì các nhà sản xuất và chế biến tôm của Thái Lan sẽ được hưởng lợi từ việc Ấn Độ phá giá đồng Rupee.

[3]Theo EEU, với nhóm hàng thủy sản thuế nhập khẩu sẽ được xóa bỏ ngay với mặt hàng tôm, cua, hàu, mực…và lộ trình 5 năm sẽ xóa bỏ với cá tươi hoặc ướp lạnh (0302). Đối với thị trường Hàn Quốc, CKFTA sẽ cho phép mặt hàng tôm sẽ được miễn hạn ngạch thuế quan 10.000 tấn cho năm đầu tiên và sẽ tăng lên 15.000 tấn trong năm năm tiếp theo.