Sự vươn lên đầy mạnh mẽ của lứa “đàn em” cũng đang cho thấy dấu hiệu tăng nhiệt của cuộc cạnh tranh giành thị phần của các trang TMĐT, nhất là trong bối cảnh sắp vào mùa cao điểm mua sắm cuối năm.

Trong năm 2017 và 2018, hàng loạt chương trình khuyến mãi và chiến dịch quảng cáo rầm rồ liên tục được các trang TMĐT đưa ra nhằm thu hút khách hàng, từ các chương trình mừng sinh nhật, các chương trình “flash sale” cho đến những chương trình khuyến mãi dành riêng cho các loại thẻ tín dụng hoặc ví điện tử.

Với các động thái mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm cùng các chương trình khuyến mãi, hỗ trợ khách hàng, các doanh nghiệp TMĐT đang trở thành nơi “đốt tiền” của các nhà đầu tư. Chỉ riêng trong năm 2017, Tiki đã báo lỗ 282 tỉ đồng, Shopee báo lỗ trên 600 tỉ đồng, còn Lazada báo lỗ tới trên 1.000 tỉ đồng. Tính lũy kế cả những năm trước đó, số tiền báo lỗ của các trang TMĐT đã lên tới 4.500 tỉ đồng.

Sở dĩ các nhà đầu tư vẫn tiếp tục tham gia thị trường và chấp nhận tình trạng “lỗ theo kế hoạch” là do thị trường TMĐT Việt Nam vẫn được xem là một thị trường đầy tiềm năng.

Không phải ngẫu nhiên mà những doanh nghiệp TMĐT đang chiếm lĩnh thị trường đều có nguồn gốc từ nước ngoài hoặc nhận được sự đầu tư từ dòng vốn ngoại. Cụ thể, Lazada nhận đầu tư từ Alibaba (Trung Quốc), Tiki nhận đầu tư từ JD (Trung Quốc) còn Shopee là nền tảng TMĐT được phát triển bởi SEA (Singapore). Theo sát là một số trang TMĐT nội như adayroi, dienmayxanh… Rất nhiều tên tuổi khác đã phải dừng bước như Food Panda, beyeu.com, lamdieu.com, foreva.com... Chỉ có những doanh nghiệp ngoại mới trụ nổi trên thị trường TMĐT do trước mắt đây là một cuộc cạnh tranh “đốt tiền”, nên doanh nghiệp trường vốn mới đủ sức theo đuổi.

Tuy nhiên cuộc đua vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi hàng loạt nhà đầu tư vẫn tiếp tục đổ tiền vào những nền tảng TMĐT này. Đầu năm nay, Alibaba cho biết sẽ rót thêm 2 tỉ đô la Mỹ vào Lazada, nâng tổng số tiền đầu tư vào doanh nghiệp này lên mức 4 tỉ đô la Mỹ. Trong khi đó, Tiki cũng nhận được khoản đầu tư 50 triệu đô la Mỹ từ JD kèm với kế hoạch sẽ tiếp tục đầu tư trong những vòng gọi vốn tiếp theo.

Sở dĩ các nhà đầu tư vẫn tiếp tục tham gia thị trường và chấp nhận tình trạng “lỗ theo kế hoạch” là do thị trường TMĐT Việt Nam vẫn được xem là một thị trường đầy tiềm năng.

Đầu tiên phải kể đến xu hướng mua hàng trực tuyến đang ngày một tăng. Theo nghiên cứu mới nhất của Nielsen, tại thị trường Đông Nam Á, Việt Nam chỉ đứng sau Singapore về tổng thời gian người dùng trực tuyến với số người dùng điện thoại di động thông minh chiếm đến 78%. Cũng theo nghiên cứu này, có đến 79% người dùng xem sản phẩm trên ứng dụng di động hoặc trang web, 75% sử dụng điện thoại thông minh để tìm kiếm thông tin về sản phẩm trước khi mua hàng. Việc mua hàng trực tuyến đã trở nên quen thuộc đối với thế hệ tiêu dùng 8x, 9x trở về sau, nhất là tại khu vực thành thị. Theo dự báo của danso.org, đến năm 2020, dân số thành thị của Việt Nam sẽ ở mức 36,4% và tăng lên mức 41,6% vào năm 2030. Do đó, xu hướng mua sắm trực tuyến, kéo theo đó là sự phát triển của TMĐT còn rất nhiều dư địa để phát triển.

Tiếp theo là xu hướng phát triển nhanh chóng của các nền tảng thanh toán không dùng tiền mặt. Tỷ lệ người sử dụng điện thoại thông minh tại Việt Nam đã tăng 2,8 lần trong năm năm, từ 2012-2017, cùng với đó là sự phát triển của khoảng 20 loại ví điện tử như Momo, Zalo Pay, Viettel Pay. Hai ví điện tử lớn nhất Trung Quốc là WeChat Pay và AliPay cũng đã vào thị trường nước ta từ tháng 11-2017. Xu hướng này đang ngày càng rõ ràng khi tốc độ tăng trưởng của thanh toán qua Internet và thanh toán qua điện thoại di động đang ở mức hai đến ba con số. Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, trong tám tháng đầu năm nay, thanh toán trực tuyến qua Internet tăng 48% về số lượng và 27,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017 và thanh toán qua điện thoại di động tăng gần 40% và 147% tương ứng về số lượng và giá trị.

Theo tính toán của Euromonitor, thị trường TMĐT Việt Nam sẽ có giá trị khoảng 2,5 tỉ đô la Mỹ vào năm 2020 và tăng lên mức 4,6 tỉ đô la Mỹ vào năm 2022. Với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ khoảng 20-25%/năm trong vài năm trở lại đây và chưa có dấu hiệu giảm tốc, thị trường TMĐT tại Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục thu hút các nhà đầu tư.

Đối với các loại hình kinh doanh mới, trong thời kỳ đầu luôn phải chấp nhận thua lỗ để xây dựng tập hợp khách hàng. Amazon, “anh cả” trong lĩnh vực TMĐT thế giới, cũng phải chấp nhận lỗ ròng rã suốt nhiều năm trời và dù đã có lãi ở Bắc Mỹ, nhưng ở các thị trường toàn cầu, Amazon vẫn đang tiếp tục thua lỗ. Chính vì vậy việc các nhà đầu tư chấp nhận chi mạnh tay để chiếm lĩnh thị trường còn đang sơ khai như Việt Nam là điều khá dễ hiểu.

Thời điểm cuối năm đang cận kề, cùng với chính sách nới lỏng mức trần khuyến mãi từ 50% lên 100%, cuộc cạnh tranh giành thị phần TMĐT sẽ ngày một quyết liệt và trước mắt, đối tượng hưởng lợi sẽ là người tiêu dùng.